Làn sóng thầm lặng của sách hồi ký tự xuất bản trong cộng đồng người Việt hải ngoại

Trịnh Vũ chưa từng có ý định viết sách. Cô chỉ định ghi lại câu chuyện vượt biển của cha mình cho các con, để nó không biến mất như bao điều khác. Mười tám tháng sau, tài liệu đó đã dài 40.000 từ, và cô tự xuất bản thành sách điện tử thay vì mất nhiều năm gửi bản thảo cho các nhà xuất bản mà cô nghi ngờ sẽ cho rằng câu chuyện "quá kén người đọc".

Cô không đơn độc. Một làn sóng rời rạc, phần lớn không liên kết với nhau, gồm những người viết thế hệ thứ hai đang tự xuất bản hồi ký gia đình thẳng lên Kindle và các nền tảng sách điện tử khác trong vài năm qua, gần như bỏ qua hoàn toàn con đường xuất bản truyền thống. Hầu hết những cuốn sách này sẽ không bao giờ xuất hiện trong hiệu sách. Nhiều cuốn chỉ bán được vài trăm bản, chủ yếu cho họ hàng và bạn bè cũ của gia đình. Gần như không ai trong số họ bận tâm về điều đó.

"Bài toán kinh tế chưa bao giờ hợp lý nếu tính như một việc kinh doanh," Vũ, người làm việc toàn thời gian trong ngành logistics và viết phần lớn cuốn sách trên điện thoại trong lúc đi làm, cho biết. "Nhưng cha tôi đã 74 tuổi. Nếu tôi chờ một hợp đồng xuất bản, rất có thể ông sẽ không còn để thấy nó hoàn thành." Sự cấp bách đó — ghi lại thế hệ đang thu hẹp dần những người từng trải qua hành trình tị nạn trước khi họ ra đi — xuất hiện lặp đi lặp lại ở những người viết này, nhiều người trong số họ coi cuốn sách ít giống một dự án văn học hơn là một cuộc chạy đua với thời gian.

Một vài cuốn hồi ký tự xuất bản này đã bất ngờ tìm được lượng độc giả lớn, nhờ truyền miệng trong các nhóm Facebook và bản tin cộng đồng người Việt. Cuốn sách của Vũ đã bán được khoảng 1.200 bản, một con số cô vẫn thấy khó tin. "Tôi không viết nó để bán," cô nói. "Tôi viết để các con tôi có thứ gì đó trao lại cho con của chúng. Mọi thứ ngoài đó chỉ là phần thưởng thêm."