Liệu AI cuối cùng có thể giải quyết bài toán dịch thuật tiếng Việt?

Tiếng Việt đã gây khó khăn cho các hệ thống dịch máy trong nhiều năm, và không phải vì những lý do nhỏ nhặt. Sáu thanh điệu làm thay đổi hoàn toàn nghĩa của một từ, một hệ chữ viết chứa đầy dấu phụ mà phần mềm cũ thường xuyên làm sai, cùng những khác biệt đáng kể về từ vựng và cách phát âm giữa phương ngữ Bắc, Trung, Nam đã cộng hưởng khiến tiếng Việt trở thành một trong những ngôn ngữ mà dịch thuật tự động tụt lại xa nhất so với các ngôn ngữ được mô hình hóa phổ biến hơn.

Các mô hình ngôn ngữ lớn mới hơn đã thu hẹp đáng kể khoảng cách đó, theo một số người đánh giá song ngữ theo dõi sát chất lượng dịch thuật, đặc biệt với văn bản hội thoại đơn giản. Nơi các hệ thống vẫn còn gặp khó khăn, theo những người đánh giá, là giọng điệu và cách xưng hô — phân biệt hệ thống đại từ nhân xưng mang tính thứ bậc sâu sắc thay đổi theo tuổi tác và mối quan hệ xã hội tương đối giữa người nói, một điều mà tiếng Anh đơn giản là không cần đến, và một bản dịch sai có thể vô tình trở nên bất lịch sự hoặc kỳ lạ khi quá trang trọng.

Điều này không chỉ mang tính học thuật đối với các gia đình phụ thuộc vào những công cụ này hằng ngày. Người Mỹ gốc Việt thế hệ thứ hai ngày càng dùng ứng dụng dịch để trò chuyện với ông bà, đọc tài liệu gia đình cũ, hay xử lý một lần thăm khám bệnh viện cho người thân lớn tuổi — những tình huống mà một bản dịch sai giọng điệu không chỉ là chưa hoàn hảo, mà có thể thực sự gây bối rối hoặc tổn thương vào một thời điểm vốn đã căng thẳng.

Một số người đánh giá được phỏng vấn tỏ ra lạc quan thận trọng hơn là hoàn toàn tin tưởng: các công cụ này đã tốt hơn đáng kể so với chỉ hai năm trước, đủ tốt cho nhiều tình huống hằng ngày, nhưng vẫn chưa phải thứ họ tin tưởng để dùng không giám sát cho bất cứ điều gì quan trọng về pháp lý hay y tế. "Tôi dùng nó để nhắn tin cho bà tôi," một người nói. "Tôi sẽ không dùng nó để dịch một hợp đồng thuê nhà."